pl
en lt

Psychologiczne badania kierowców – kompendium wiedzy

>Badania kierowców, w tym szczególnie badania psychologiczne, stanowią kluczowy element w ocenie zdolności do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym. Mają one za zadanie zweryfikować, czy dana osoba posiada odpowiednie predyspozycje do prowadzenia pojazdów. W tym artykule omówimy szczegółowo różne aspekty tych badań – od ich zakresu i metodologii, po ważność i wymogi prawne.


Na czym polegają badania psychologiczne kierowców?

Badania psychologiczne kierowców skupiają się na kluczowych aspektach psychiki i zdolności adaptacyjnych:

  • sprawności intelektualnej i procesach poznawczych – ocena zdolności do szybkiego przetwarzania informacji oraz podejmowania decyzji;
  • osobowości – analiza cech charakteru istotnych w kontekście prowadzenia pojazdów, jak odporność na stres czy skłonność do ryzyka;
  • sprawności psychomotorycznej – testy sprawdzające koordynację wzrokowo-ruchową oraz czas reakcji.

Jak wygląda badanie psychologiczne kierowcy?

Proces badania zwykle rozpoczyna się od wywiadu z psychologiem, który ma na celu zebranie podstawowych informacji o badanym, jego historii życia i zdrowia. Następnie kierowca poddawany jest serii testów psychotechnicznych, które mogą obejmować zadania na symulatorach, testy komputerowe mierzące reakcję na bodźce czy zadania logiczne. Wyniki tych testów pozwalają ocenić, czy osoba jest zdolna do bezpiecznego kierowania pojazdem. Badania kierowców trwają zwykle ok. 30 minut, chociaż w niektórych ośrodkach może to zająć nawet 2 godziny.


Ile są ważne badania psychologiczne kierowców?

Dla kierowców wykonujących przewóz drogowy, badania te są ważne przez okres:

  • do ukończenia 60. roku życia – 5 lat;
  • po ukończeniu 60. roku życia – 30 miesięcy.

Konieczność cyklicznego przechodzenia badań ma zapewnić, że każdy zawodowy kierowca, który nadal aktywnie uczestniczy w ruchu drogowym, posiada zdolność do prowadzenia pojazdu.


Badania psychotechniczne kierowców kat B – ile ważne?

Dla kierowców niezawodowych, posiadających prawo jazdy kategorii B, badania psychologiczne zazwyczaj nie są wymagane. Wyjątek mogą stanowić sytuacje, gdy są kierowani na takie badania z powodów medycznych lub po utracie prawa jazdy. Jeżeli są już przeprowadzane to ich ważność podlega analogicznym zasadom, co w przypadku kierowców zawodowych.


Ile kosztują badania psychologiczne na kierowcę?

Cena psychotestów została ujednolicona i aktualnie wynosi 150 zł. Bardzo często istnieje możliwość wykonania badań psychologicznych razem z innymi badaniami lekarskimi, co oczywiście może przełożyć się na wyższą cenę, uzależnioną od zakresu przeprowadzanych badań.


Za jakie badania kierowcy płaci pracodawca?

Pracodawca jest zobowiązany do pokrycia kosztów badań psychologicznych wymaganych dla kierowców zawodowych. Obejmuje to sytuacje, gdy kierowca jest zatrudniony do prowadzenia pojazdów w ramach swoich obowiązków zawodowych. Koszty te często są również pokrywane w przypadku kierowców, którzy muszą przejść badania po utracie prawa jazdy z przyczyn zdrowotnych lub prawnych.


Ponowne badania kierowców i procedura odwoławcza

Jeżeli kierowca lub jego pracodawca nie zgadza się z wynikami badań psychologicznych, istnieje możliwość złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania. Wniosek należy złożyć do odpowiedniej jednostki, która przeprowadziła pierwotne badania, w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia. Ponowne badania są płatne, a ich koszt ponosi osoba żądająca rewizji wyników.


Ostatnia deska ratunku

Co w sytuacji, gdy ponownie przeprowadzone badanie kończy się wynikiem negatywnym? Ostatnią opcją pozostaje złożenie formalnego odwołania do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Do odwołania należy dołączyć wyniki poprzednich badaniach, a w niektórych przypadkach konieczne jest także przejście przez dodatkowe konsultacje i badania specjalistyczne. Orzeczenie wydane po odwołaniu jest ostateczne i wiążące.


Jakie inne badania obowiązują zawodowych kierowców?

  • Okulistyczne – badanie wzroku.
  • Laryngologiczne – badanie słuchu.
  • Neurologiczne – ocena koordynacji ruchowej i wykluczenie zaburzeń neurologicznych.
  • Psychologiczne – skupiają się na zachowaniu i reagowaniu w trudnych sytuacjach.
  • Ogólne – weryfikują ogólny stan zdrowia.
  • Pomocnicze, np. badania pod kątem cukrzycy lub nadciśnienia.

Badania kierowców – przepisy

W Polsce, zgodnie z obowiązującym prawem, wszyscy kierowcy zawodowi oraz kandydaci na kierowców muszą przejść badania psychologiczne przed uzyskaniem odpowiednich uprawnień. Badania te są również wymagane w przypadku odzyskiwania uprawnień do prowadzenia pojazdów po ich utracie. Kwestie te regulują przede wszystkim rozporządzenia Ministra Zdrowia, chociaż znalazły swoje odzwierciedlenie również w ustawach. Osoby zainteresowane szczegółowymi regulacjami, odsyłamy do następujących przepisów:

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców;
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy;
  • Art. 39j ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym;
  • Art. 229 § 1-2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy;
  • Art. 81 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami;
  • Art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.

Badania kierowców – przepisy

Badania psychologiczne kierowców odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa na drogach oraz podczas procesów transportowych. Chodzi bowiem o cykliczną weryfikacje zdolności kierowców do prowadzenia pojazdów, ich reakcji na stresowe sytuacje, czy umiejętność szybkiego podejmowania decyzji. To wszystko w trosce o nasze bezpieczeństwo!